![Brompton
Bromptons zijn genoemd naar…
Brompton…,
meer precies het Londonse Brompton…,
maar waarom…?
Ergens midden jaren zeventig is het idee van de Brompton geboren en de Brompton zelf zag het daglicht in Brompton; In het appartement van Andrew Ritchie zo’n tien meter boven de de plek waar (vroeger) Brompton-Road en (het verlengde) Old Brompton-Road samen komen/kwamen. Daar ligt ook, aan de overkant van de straa, de Brompton-Oratory en ook het metrostation Brompton-Road; Denk niet dat je daar uit of in kunt stappen , het is al sinds 1934 gesloten, in WO-II deed het dienst als coördinatie-centrum voor de Londonner luchtverdediging. De sluiting van het station is wellicht één van de redenen waarom wat vroeger Brompton heette nu algemeen wordt aangeduid als Knightsbridge en South-Kensington, naar de twee andere min-of-meer aan (Old-)Brompton-Road gelegen metro-/tube-stations.
Wie London bezoekt of ooit bezocht heeft zal vaak zonder het te merken in Brompton hebben rondgelopen. ‘t stikt er van de musea, niet vreemd omdat Brompton in de 19e-eeuw pas echt bij London ging horen toen de eerste wereldtentoonstelling plaats vond en vervolgens ook een tussen Hyde-park en Brompton-Road een grootaantal musea werd gebouwd zoals het Victoria-&-Albert-Museum, het science-Museum, het Museum-of-Natural-History, en niet te vergeten Albert-Hall. Brompton was ‘booming’ ook het wereldvermaarde Harrods-warenhuis aan Brompton-Road stamt uit die tijd. Er zijn ook iets minder bekende juweeltjes in Brompton te vinden. Een bezoek aan het Bibendum-restaurant in het prachtige Art-Deco Michelin-House op Brompton-Cross is voor mensen met gevoel voor fiets-/auto-historie zeker de moeite waard en voor Bromptoneers in het bijzonder, hier kwamen de eerste banden voor de Brompton vandaan, logisch het is maar een paar honderd meter van waar de Brompton ontstond.
De naam Brompton komt veel vaker voor in Groot-Brittannië en meer specifiek Engeland.
Veel van deze plaatsjes hebben een historie die ver terug gaat en zijn terug te vinden in het Domesday-book.
We noemen er een paar die ook nu nog gewoon op de kaart kunnen worden teruggevonden.
In Middlesex (London)
Brompton by Kensington
In Kent
Brompton (on) Medway [opgeslokt door Gillingham]
Hawkhurst dat ook wel Brompton wordt/werd genoemd
In Somerset
Brompton Ralph
Brompton Regis ofwel Kings-Brompton
In Shropshire
Brompton Crossing (halverwege Offa’s Dyke, bij wandelaars is vooral de nabijgelegen passage Brompton-ridge het zwaarst van deze route)
In Yorkshire
Brompton by Sawdon
Potter Brompton
Brompton by Northallerton
Brompton on Swale
Patrick Brompton
En welke Engelse plaatsnaam is niet ook (veelvoudig) terug te vinden in de (voormalige) Britse Koloniën, dus vind je Bromptons in de Verenigde Staten, Canada, Australië en ongetwijfeld op andere plekken waar Britten zich ooit breed gemaakt hebben.
Etymologie van Brompton
Een naam die zo vaak voor komt moet haast wel een betekenis hebben.
Etymologisch zou Brompton zoveel moeten betekenen als een ‘to(w)n’ (plek/tuin/dorp/bepaling/omzoomd gebied) waar ‘brom’, ‘brome’ danwel ‘broom’ groeit.
Wat dat bro(o)m(e) danwel mag wezen is niet eenduidig;
… Brompton een havergrasweitje…
Brome is een soort haverachtig gras, dravik in het Nederlands, de naam is afgeleid van het Griekse ‘bromos’ hetgeen haver betekent. Weitjes met gras dus maar dan wel weinig voedzaam gras dat het vee niet echt lekker vindt niet iets om overal aan te planten en te cultiveren, sterker nog onder akkerbouwers word dravik en wilde haver als een zeer lastig onkruid beschouwd.
Verder kunt je je in gemoede afvragen waarom in de middeleeuwen nou juist in Engeland zoveel plaatsjes een benoemd zouden zijn in een verbasterd Grieks voor haver. Bovendien geeft Webster aan dat het woord ‘brome’ eerst rond 1835 in het voor eerst in de engelse literatuur opduikt.
Bovendien kende men middeleeuwse engels het woord ‘drauk’ dat nauw verwant is is aan ons dravik; Er zijn weinig of geen plaatsnamen die aan dat woord refereren (of het zou b.v. Droughton moeten zijn).
… geen wei met havergras maar een brem-/braam-bos…
Naast het bovenstaande brome kent het engels ook het woord ‘broom’ (oud-engels brom/brome etc.) en dat woord betekent niet alleen bezem maar is ook ook de aanduiding voor een plant die ooit veel gebruikt werd om die bezems. En die plant kennen we, wij noemen het brem en in het duits heet diezelfde plant zelfs Besenginster dus men maakte er waarschijnlijk niet enkel in middeleeuws Engeland bezems van.
… Brompton een plek voor bezembinders…?
Blijkbaar waren de Engelsen en een proper volkje getuige het veelvuldig voorkomen van de naam.
Maar alle gekheid op een stokje, wanneer we ervan uitgaan dat de ‘Brom’ van Brompton staat voor broom dan zou daarmee best wel eens een brem-soort mee kunnen worden bedoeld waar heel best bezems van te maken vallen; Maar waarschijnlijk is dat niet de (enige) reden waarom de naam zoveel voorkomt.
Er is nog een geheel andere toepassing voor dit gewas en daarmee was het, zeker in het verleden, geld/goud waard. Engeland produceerde in de middeleeuwen wol. Wol was een van de kurken zo niet de kurk waarop de Engelse economie dreef, wol voor de export voor de lakenindustrie in de Lage-Landen (met name Vlaamse steden maar ook het Hollandse Leiden) en Italiaanse steden. En ook toen (al) wilde men kleur geven aan het leven dus werden de duurdere stoffen geverfd. Bro(o)m(e) en met name de gele verfstof die uit het gewas gewonnen kon worden, was dus een economisch zeer interessant gewas. Met de gewonnen verfstof konden wollen stoffen, zoals laken en vilt, geel worden geverfd en ook voor groen te verven stoffen was het vrijwel onmisbaar. Het gewas werd om die reden op vrij grote schaal verbouwd. Overigens, de franse naam voor dit gewas was/is ‘genet’ en dat komen we weer terug in de naam van het ‘Norman-Anjou’ Engels Koningshuis ‘Plantagenet’ (Planta Genista) die aanvankelijk deze plant in het blazoen voerden. Ook moet het dubbelgebruik van het gewas niet worden uitgesloten, het is heel best mogelijk dat vroeger ‘verbouwde’ brem-soorten voor zowel verfstof als bezems geschikt waren; Evenzeer is het goed voorstelbaar dat een dergelijk dubbelgebruik zoals wel vaker aan latere gewasveredeling ten offer is gevallen.
… probleem opgelost, Brompton betekent zoveel als Brem-tuin…
… voor gele wol-verf en bezembinders…
… of toch niet…?
Veel plaatsjes waarvan de naam nu of in het verleden geschreven is als ‘Brompton’ komen we in oude geschriften en op oude kaarten tegen als:
Brampton
Bampton
Brantone
Branstone
Brandune
Brantune
Brancuna
Bramtuna
Brauetone
Brean
Brien
Bryan
Brempton
Bempton
Bentone
Beantone
Badentone
Bratton
Brimpton
Brinton
Brintone
Brighton
Bristletune
Bristelmetune
Bristelmestune
Briweton
Briwetone
broctune
Brumpton
Brumton
Brumtun
Brupton
Brunetona
Brumetone
Brunetone
Brunton
Bruntun
Bruntune
Bruton
Brutun
Brympton
Burnetone
Bupton
Bubedene
bubedune
Burton
enz.
enz.
Naar welke plaats is welke Brompton vernoemd…?
Plaatsen die model stonden voor de modelnamen van de Somerset-Series
fietsen met een geheel stalen-frame
Brendon Hills
… ons meest Spartaanse model heet Brendon-Hills en vormt feitelijk de basis voor de andere modellen van de Somerset-series…,
en om die reden is het vernoemd naar de streek waar zowel Brompton Ralph en Brompton Regis liggen…,
aan de voet van de Brendon Hills…
een heuvelrug in Exmoor in het Graafschap Somerset…;
Het gelijknamige gehucht Brendon Hill(s) dankt haar naam aan het feit dat daar ooit een gelijknamig station was aan de spoorlijn die door het gebied liep.
Brompton Ralph
Is natuurlijk ook niet zomaar de naam van een fietsmodel…,
… het model is vernoemd naar Brompton Ralph, een eeuwenoud dorpje in Somerset in de Brendon Hills.
Zo’n piepklein, typisch Engels dorpje met een prachtig middeleeuws kerkje, Britse Gotiek met zo’n karakteristiek Engelse kerktoren zonder torenspits.
En dat alles vlakbij dat andere Brompton, Kings Brompton oftewel Brompton Regis, net zo’n typisch Engels dorpje, ook met zo’n middeleeuws kerkje, zelfde bouwstijl, zelfde soort toren; Die twee dorpjes zijn als een tweeling, niet eeneiig maar wel onverbrekelijk met elkaar verbonden in alles, maar hoeveel ze ook gemeen hebben toch elk met een eigen karakter, net als de fietsjes die ernaar vernoemd werden.
Brompton Regis
Hemelsbreed slechts ca. 8,5 Mijl verwijderd van Brompton Ralph ligt Brompton Regis vlak bij Wimbleball Lake, een stuwmeer midden in Exmoor National Park.
De naam van dit dorpje in ‘de Graafschap’ Sommerset is ook de naam van het gelijknamige Brompton-model, dat is natuurlijk geen toeval de Brompton-Regis is er naar vernoemd…
… vernoemd naar Brompton Regis of Kings Brompton, een eeuwenoud dorpje in Exmoor National Park aan de voet van de Brendon Hills. Het is net zo’n piepklein pitoresk Engels dorpje als Brompton Ralph met ook alweer zo’n prachtig middeleeuws kerkje, Britse Gotiek met zo’n typisch Engelse kerktoren zonder torenspits.
De twee dorpjes liggen vlak bij elkaar maar geheel zelfstandig, twee typisch Engelse dorpjes met elk zo’n typisch in Engelse Gotiek opgetrokken middeleeuws kerkje, zelfde bouwstijl, zelfde soort toren; Die twee dorpjes zijn als een tweeling, niet eeneiig maar wel onverbrekelijk met elkaar verbonden in alles, maar hoeveel ze ook gemeen hebben toch elk met een eigen karakter, net als de fietsjes die ernaar vernoemd werden.
Plaatsen die model stonden voor de modelnamen van de Yorkshire-Series
fietsen met het z.g. Super-light-frame met diverse titanium onderdelen waaronder achterframe, voorvork en zadelpen
Yorkshire Dales
De lichtste Brompton (vanaf ± 8,6kg) is vernoemd naar de Yorkshire Dales omdat…
… overal in Yorkshire dorpjes liggen die op de één of andere manier Brompton worden genoemd, in de Yorkshire Dales, maar ook in de Vale of York en in de Vale of Pickering, er liggen her en der Bromptons,
… misschien wel het meest kenmerkend element van het heuvel- tot bergachtige landschap van North-Yorkshire de vele beekdalen zijn, de ‘Dales’…
Dus waarom niet de fiets die als het ware de basis vormt van de Yorkshire-series naar dit meest kenmerkende element van deze landsstreek, waar zoveel (plaatsjes) Bromptons te vinden zijn, te vernoemen…;
De Yorkshire-Dales vormt dus de basis voor de Patrick-Brompton en Potter-Brompton…,
de lichtgewicht zusjes van de Brompton-Ralph en Brompton-Regis…,
vernoemd naar twee gelijknamige plaatsjes in de Yorkshire….;
The Yorkshire Dales…
De Yorkshire Dales beslaan feitelijk een groot deel van North Yorkshire en is grofweg te verdelen in vier kleinere gebieden: De Oostelijke beekdalen van Pennisch Gebergte in het Westen, en in het Oosten de beekdalen van de North York Moors (NYM) met de daar tussen gelegen Vale of York en de Vale of Pickering ten Zuiden van de NYM, in deze twee ‘Vales’ (de hoofddalen = valeien) komen de verscheidene kleinere beekdalen uiteindelijk samen waar de tientallen kleinere beekjes vervloeien in riviertjes als de Swale, Ure, Wiske en Derwent die op hun beurt weer vervloeien tot de Ouse (die op haar beurt weer samenvloeit met de Air en Trent in de Humber)…:
… the Dales nu
Tegenwoordig worden met name de Westelijke in het Pennisch Gebergte gelegen beekdalen aangeduid als de Yorkshire Dales en dat niet in het minst omdat dit gebied in 1954 als ‘Yorkshire Dales’ werd aangewezen tot National Park, reeds twee jaar eerder was het oostelijke gedeelte als North York Moors tot National Park aangewezen waarmee het begrip the (Yorkshire) Dales zich meer en meer beperkte tot het als zodanig benoemde National Park
Patrick-Brompton ligt net buiten het National-Park…;
Voor Potter-Brompton geldt iets soortgelijks, het dorpje, eigenlijk niet veel meer dan een gehucht, ligt net ten Zuiden van de North York(shire) Moors National-Park in de Vale of Pickering die zuidelijk wordt begrenst door de Yorkshire Wolds, twee gebieden het niet tot National Park geschopt hebben maar desondanks veel lanschappelijk schoon kennen…;
De beide tot National Park verheven streken net als de twee ‘Vales’ prachtig, in dit deel van het noorden van Engeland, vanwege het idyllisch te noemen landschap ook wel ‘God’s own country’ genoemd, is voor wie er niet zelf geweest is wellicht voor de geest halen als het decor in de TV-serie James Harriot uit de jaren 70’ en 80’…,
de serie speelde vlak voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog maar de opnamen van 50 jaar nadien doen vermoeden dat de tijd er welhaast heeft stil gestaan. Die schijn bedriegt natuurlijk ook in de Yorkshire Dales heeft de vooruitgang haar tol geëist…,
… maar gelukkig niet zo’n zware tol als elders…
Patrick Brompton
Één van de in de Yorkshire Dales liggende plaatsjes met de naam Brompton is Brompton Patrick. Voor ons een reden om één van onze modellen, de Brompton-Patrick dus, naar te vernoemen.
Patrick Brompton is zo’n piepklein typisch Engels dorpje met een prachtig middeleeuws kerkje, Britse Gotiek met zo’n typisch Engelse kerktoren zonder torenspits.
Het ligt in de Yorkshire Dales, niet in het National-Park maar er net buiten…;
Potter Brompton
Dat ook de Potter-Brompton naar een gelijknamig plaatsje is vernoemd mag na het lezen van het bovenstaande geen verassing meer zijn…
Het eerder genoemde Patrick Brompton ligt dus, als vermeld, net buiten het Yorksihre Dales National-Park…;
Voor het zo’n 48 Mijl Oostelijker liggende Potter Brompton geldt iets soortgelijks, dat dorpje, eigenlijk niet veel meer dan een gehucht, ligt net ten Zuiden van de North York(shire) Moors National-Park in de Vale of Pickering die zuidelijk wordt begrenst door de Yorkshire Wolds, twee gebieden het niet tot National Park geschopt hebben maar desondanks veel lanschappelijk schoon kennen…;](Waarom_Brompton_files/shapeimage_6.png)
Brompton in Middlesex,
tegenwoordig hartje London, vroeger een klein dorpje ergens westelijk van Londen of beter… Westminster.
Nu vooral bekend vanwege Harrods Warenhuis, Brompton-Hospital, -Oratory, -Cementry en vele musea;
Ooit, ruim anderhalve eeuw geleden de woon- en werk-plek van schilders, schrijvers en andere artiesten iets ten zuiden van Hyde-park waar eerste Wereldtentoonstelling plaatsvond in Crystal Palace, de plek die nu veelal wordt aangduid als Knightsbridge.
